Để viết một bài văn nghị luận hay, giàu ý tưởng, gây ấn tượng với thầy cô, đạt điểm cao trong các kỳ thi và bài kiểm tra, các em cần phân tích chủ đề và lập dàn ý cho bài nghị luận văn học của mình. Lập dàn ý nói chung và dàn ý nghị luận văn học nói riêng là một công việc quan trọng không nên xem nhẹ, bởi từ dàn ý này, học sinh có thể dễ dàng triển khai thành một bài văn hoàn chỉnh hay hơn rất nhiều so với bài viết không có sự chuẩn bị.
Lập dàn ý bài văn nghị luận là quá trình lựa chọn, sắp xếp, vận dụng các bằng chứng, luận điểm, luận cứ, hệ thống luận cứ theo cấu trúc ba phần của một văn bản. Cũng như bất kỳ dạng bài luận nào khác, để thành công với một bài văn nghị luận các em cần biết cách lập dàn ý, xây dựng bố cục hợp lý, thực hiện đúng trọng tâm vấn đề nêu ra mà không quá chìm đắm vào các vấn đề phụ xung quanh.
Việc lập dàn ý trong một bài văn nghị luận là rất quan trọng và vô cùng cần thiết. Dàn ý giúp chúng ta tìm và lựa chọn các ý chính tốt nhất phục vụ cho bài nghị luận, hỗ trợ cho luận điểm mà chúng ta ủng hộ trong bài nghị luận. Nếu không có dàn ý, các ý tưởng có thể đột nhiên xuất hiện trong đầu ra, nhưng dưới hình thức của sự lan man và bất chợt. Trong khi đó, dàn ý là sự chắt lọc các ý tưởng, thiết lập một hệ thống logic giúp bài viết trở nên chặt chẽ và đáng tin hơn. Ngoài ra, dàn ý còn giúp chúng ta phân bổ thời gian và nguồn lực cho các đoạn văn một cách hợp lý hơn.
Thông thường, một dàn ý nghị luận văn học thông thường sẽ có cấu trúc chung gồm các nội dung như sau:
- Bước 1: Lên ý tưởng triển khai vấn đề. Hãy xác định rõ nội dung chủ đề mà bài nghị luận cần đề cập đến. Sau đó, tìm các lập luận hợp lý và gạch ra các gạch đầu dòng về bằng chứng sẽ ủng hộ cho các lập luận đó. Cuối cùng, hãy tìm các luận cứ để giải thích và đào sâu phân tích bài luận.
Xác định rõ nội dung chủ đề là công đoạn giới hạn phạm vi của bài viết
Luận điểm là sự thể hiện ý kiến, thể hiện quan điểm, tư tưởng. Luận điểm được viết trong bài văn dưới hình thức câu khẳng định hoặc phủ định, được diễn đạt một cách rõ ràng lành mạch dễ hiểu và nhất quán. Hệ thống luận điểm là khung xương của bài viết, nó là một hệ thống nhất quán, giúp xâu chuỗi các đoạn văn thành một khối. Luận điểm cần phải chính xác, chân thật, đáp ứng được thực tế thì mới có sức thuyết phục cao.
Luận cứ là các lý lẽ, bằng chứng được sử dụng để làm cơ sở cho luận điểm. Luận cứ phải có tính thuyết phục, phải có sự chân thật, đúng đắn và có tính tiêu biểu.
Lập luận là cách trình bày, đưa ra các luận cứ sao cho dần dần thể hiện được các luận điểm quan trọng. Lập luận cần có sự chặt chẽ, hợp lý thì bài văn mới thuyết phục được người đọc.
- Bước 2: Khi đã chuẩn bị hết các ý tưởng cho bài nghị luận, hãy bắt tay vào việc lập dàn ý chi tiết gồm 3 phần, mở bài thân bài và kết bài. Nội dung của từng phần cần làm rõ vấn đề cần phân tích.
Mở bài: giới thiệu và dẫn lối để triển khai vấn đề.
Thân bài: sắp xếp các luận điểm của bài viết theo trình tự logic
Kết bài: tóm tắt lại các ý chính đã trình bày và đưa ra một lời nhận xét về vấn đề được đưa ra bàn luận đã nhắc tới ở đầu bài văn. Có thể cung cấp thêm những quan sát và nhận xét cá nhân để kích thích tư duy của độc giả.
I. Mở bài
Khái quát vị trí của tác phẩm của tác giả nào, nằm trong tập thơ, thời kỳ nào.
Tóm tắt khái quát nội dung chính của đoạn thơ, bài thơ.
Nêu lên vấn đề cần bàn luận (Có thể là giá trị mà tác phẩm đem lại là gì?).
II. Thân bài
Giới thiệu:
Tóm tắt thông tin về tác giả (vị trí, phong cách sáng tác)
Tóm tắt tác phẩm (xuất xứ, hoàn cảnh). Khái quát vị trí của tác phẩm nằm trong giai đoạn nào của lịch sử, đặc trưng của thời kỳ đó, bối cảnh lịch sử có ảnh hưởng đến bài thơ, đoạn thơ hay không .
Giá trị nội dung và các đặc điểm nghệ thuật ấn tượng của tác phẩm
Trích dẫn một phần hoặc toàn bộ văn bản.
Làm rõ nội dung:
Hình ảnh thơ
Từ ngữ đặc biệt
Làm rõ nghệ thuật:
Dụng ý của tác giả
Thể thơ, giọng điệu
Biện pháp tu từ
Hiệu quả của biện pháp tu từ
Mở rộng:
Những nét tương đồng…
Tiến bộ hay hạn chế
Tổng hợp nội dung:
Thông điệp của tác giả
Những rung động của cảm xúc
Tổng hợp nghệ thuật:
Ngôn ngữ và giọng điệu
Nét chung về phong cách.
III. Kết bài
Đưa ra đánh giá về giá trị tác phẩm trong giai đoạn văn học. Liệu tác phẩm có còn giá trị cho đến ngày nay hay không?
Cảm xúc, nhận xét của bản thân về bài thơ, đoạn thơ.
Đăng ký ngay để được các thầy cô ôn tập kiến thức và xây dựng lộ trình ôn thi THPT Quốc gia sớm và phù hợp nhất với bản thân
I. Mở bài
Giới thiệu vấn đề đưa ra nghị luận (ý kiến văn học).
Giới thiệu khái quát ý kiến, vấn đề đưa ra bàn luận là đúng hay sai, đang tranh cãi hay cần được bàn luận thêm.
Trích dẫn nguyên văn ý kiến và nêu rõ vấn đề cần bàn luận chính trong bài nghị luận.
II. Thân bài
Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm
Giải thích:
Từ khóa chính trong ý kiến văn học đã nêu ra
Phân tích nội dung chính của ý kiến văn học, phân tích hình ảnh được ẩn chứa bên trong ý kiến văn học đó
GIải thích lý do vì sao lại xuất hiện ý kiến văn học đó.
Chứng minh:
Phân tích cái đúng của ý kiến văn học. Trình bày các luận cứ để chứng minh điều đó
Chỉ ra các điểm sai, điểm chưa phù hợp của ý kiến. Cung cấp bằng chứng cụ thể.
Cần chú ý rằng, không có cái gì là đúng tuyệt đối và sai tuyệt đối. Đúng hay sai là ở góc nhìn và bối cảnh. Vì vậy khi phân tích cái đúng và cái sai của ý kiến cần đặt nó trong bối cảnh cụ thể.
Bàn luận:
Ý kiến được nêu ra là đúng hay sai? Đúng ở thời điểm nào, sai ở thời điểm nào?
Như thế nào là chính xác, đầy đủ?
Giá trị của ý kiến đối với văn học và đối với đời sống hằng ngày
Đưa ra cảm xúc và nhận xét của bản thân về ý kiến
III. Kết bài
Đánh giá tổng thể về ý kiến và giá trị mà ý kiến đó đem lại. Tầm ảnh hưởng của ý kiến đó là nhiều hay ít.
Khẳng định lại quan điểm về ý kiến trên dựa theo quan điểm cá nhân
Ý nghĩa của ý kiến trong văn học và đời sống
Cảm xúc của bản thân về ý kiến
I. Mở bài
Giới thiệu đôi nét về tác giả, văn phong, phong cách sáng tác và đặc điểm nổi bật của tác giả so với các nhà văn. nhà thơ cùng thời.
Giới thiệu về tác phẩm, điểm nổi bật nhất của tác phẩm là gì (đánh giá sơ lược tác phẩm)
Nhân vật trong đoạn trích, tác phẩm để lại ấn tượng gì sâu sắc và vấn đề cần bàn luận về nhân vật này là gì?
II. Thân bài
Tóm tắt sơ lược tác phẩm
Phân tích:
Lai lịch, xuất xứ của tác phẩm và nhân vật
Ngôn ngữ được thể hiện trong đoạn trích
Ngoại hình của nhân vật
Nội tâm nhân vật
Cử chỉ, hành động của nhân vật
Những nhận xét của nhân vật khác về nhân vật đang phân tích
Đánh giá về vai trò của nhân vật đối với tác phẩm
Nội dung:
Giá trị hiện thực
Giá trị nhân đạo
Nghệ thuật:
Nét mới mẻ trong tác phẩm, nhân vật
Quan điểm, góc nhìn của tác phẩm và nhân vật
Tình huống độc đáo, nút thắt của tác phẩm
Diễn biến tâm lý của nhân vật
III. Kết bài
Đánh giá vai trò mà nhân vật đem lại đối với sự thành công của tác phẩm
Thông điệp tác giả gửi gắm trong đoạn trích
Cảm nhận và nhận xét của bản thân về nhân vật:
Đặc điểm nổi bật nhất của nhân vật
Đặc điểm phong cách chính của tác giả
I. Mở bài
Giới thiệu chung về tác giả (tên, đặc điểm nổi bật, phong cách hành văn)
Giới thiệu chung về nội dung của tác phẩm/đoạn trích và các nhân vật
Giới thiệu chung về tình huống nghị luận
II. Thân bài
Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm
Nêu lên tình huống nghị luận
Giữ vai trò hạt nhân của cấu trúc thể loại
Là hoàn cảnh riêng được tạo bởi một sự kiện đặc biệt
Tại tình huống đó, cảm xúc và hành động của các nhân vật biểu lộ như thế nào
Qua tình huống, tác giả muốn nhấn mạnh điều gì (ý nghĩa mà tác giả gửi gắm)
Phân tích tình huống:
TH 1: tác dụng và ý nghĩa đối với tác phẩm
TH 2: tác dụng và ý nghĩa đối với tác phẩm
TH 3: tác dụng và ý nghĩa đối với tác phẩm
Bình luận về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tình huống
III. Kết bài
Ý nghĩa tình huống đối với sự thành công của tác phẩm/đoạn trích
Thông qua đó tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì
Cảm nhận của bản thân mình về tình huống trong tác phẩm
Sổ tay ngữ văn chính là bí kíp giúp các em học văn dễ dàng hơn. Rất nhiều tips học văn hiệu quả chỉ được bật mí trong cuốn sổ tay này thôi đấy. Đăng ký ngay để nhận thật nhiều ưu đãi nhé!
I. Mở bài
Giới thiệu vấn đề nghị luận
Dẫn dắt vào vấn đề nghị luận
II. Thân bài
Giới thiệu đôi nét về tác giả (tên tác giả, phong cách hành văn)
Khái quát chung về tác phẩm nghị luận (hoàn cảnh sáng tác, nội dung chính)
Làm rõ về nội dung của vấn đề nghị luận:
Các cụm từ đặc biệt (tính từ, động từ mạnh)
Làm rõ dụng ý của tác giả gửi gắm
Làm rõ các biện pháp nghệ thuật được sử dụng
Cách sử dụng các từ nối
Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm/đoạn trích
Liên hệ, mở rộng (nếu có)
Đánh giá chung về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật
III. Kết bài
Khái quát lại vấn đề nghị luận của đoạn trichs /tác phẩm
Nêu cái hay, cái độc đáo của đoạn trích, tác phẩm
Nêu cảm xúc, ấn tượng của bản thân về vấn đề nghị luận của đoạn trích/tác phẩm
I. Mở bài
Giới thiệu chung về vấn đề nghị luận
Dẫn dắt vào vấn đề nghị luận (trích dẫn hoặc tóm tắt lại)
Khái quát vị trí đoạn trích/tác phẩm trong giai đoạn văn học
II. Thân bài
Giới thiệu chung:
Tác giả (vị trí, phong cách hành văn)
Tác phẩm (xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác, điểm nội bật)
Nội dung chính và đặc điểm nghệ thuật của đoạn trích, tác phẩm
Phân tích, chứng minh:
Nội dung:
Vấn đề nghị luận chính của tác phẩm
Làm rõ dụng ý của tác giả
Nghệ thuật:
Cách dẫn truyện và các từ ngữ được sử dụng
Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm
Mở rộng:
Những nét tương đồng
Cảm xúc của bản thân về vấn đề nghị luận
Liên hệ:
Khái quát lại vài nét về tác giả, tác phẩm
Phân tích khái quát về nội dung, nghệ thuật
Đánh giá, nhận xét:
Những nét tương đồng
Những nét khác biệt
III. Kết bài
Khái quát lại tác phẩm, tác giả
Dụng ý của tác giả
Nêu cảm nhận của bản thân về vấn đề nghị luận của tác phẩm/đoạn trích
I. Mở bài
Giới thiệu về vấn đề nghị luận.
Trích dẫn hai ý kiến văn học. Hai vấn đề này ủng hộ hay xung đột nhau?
II. Thân bài
Giới thiệu đôi nét về tác giả (tiểu sử, phong cách, đóng góp chính cho nền văn học)
Giới thiệu qua về tác phẩm (xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác)
Làm rõ nội dung vấn đề nghị luận, được bàn luận trong đoạn trích
Những từ ngữ, ngôn từ đặc biệt
Dụng ý của tác giả ẩn chứa trong bài văn
Làm rõ giá trị nghệ thuật của đoạn trích, tác phẩm
Cách dẫn truyện
Giá trị hiện thực, giá trị thực tiễn và giá trị nhân đạo ẩn trong đoạn trích, tác phẩm
Liên hệ bản thân và mở rộng vấn đề (nếu có)
Nhận xét, đánh giá chung về giá trị của đoạn trích, tác phẩm
III. Kết bài
Khái quát lại cái độc đáo, cái hay của tác phẩm, đoạn trích
Nêu ấn tượng, cảm xúc của bản thân về tác phẩm, đoạn trích
Qua bài viết này, VUIHOC đã cung cấp cho các em chi tiết cách lập dàn ý nghị luận văn học cho từng dạng bài. Hi vọng rằng có thể giúp các em nắm được những ý chính cũng như trau dồi thêm các nội dung kiến thức mà bài học này đem lại. Để học nhiều hơn các kiến thức của các môn học thì các em hãy nhanh tay truy cập và website vuihoc.vn hoặc đăng ký khoá học với các thầy cô giáo của VUIHOC ngay bây giờ nhé!
>> Mời bạn tham khảo thêm:
Link nội dung: https://cmp.edu.vn/cau-truc-bai-van-nghi-luan-van-hoc-a33700.html